Najkrótsza odpowiedź brzmi: Unia Europejska powstała w 1993 roku, gdy wszedł w życie Traktat z Maastricht. Sama historia europejskiej integracji zaczęła się jednak wcześniej, dlatego w opracowaniach pojawiają się także daty 1951, 1957 i 1992. Wyjaśniam, skąd bierze się ta różnica i które wydarzenia naprawdę doprowadziły do powstania UE.
Najważniejsze daty prowadzące do powstania Unii Europejskiej
- 1951 rok - utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.
- 1957 rok - podpisanie traktatów rzymskich i powstanie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej.
- 7 lutego 1992 roku - podpisanie Traktatu o Unii Europejskiej w Maastricht.
- 1 listopada 1993 roku - wejście traktatu w życie i formalne powstanie Unii Europejskiej.
- 1 maja 2004 roku - Polska dołączyła do UE.
W którym roku powstała Unia Europejska
Odpowiedź na pytanie, w którym roku powstała Unia Europejska, brzmi 1993. Dokładną datą jest 1 listopada 1993 roku, kiedy wszedł w życie Traktat o Unii Europejskiej, nazywany Traktatem z Maastricht.
To właśnie ten dokument po raz pierwszy formalnie ustanowił Unię Europejską jako nową formę współpracy państw europejskich. Obejmowała ona nie tylko gospodarkę, lecz także obywatelstwo europejskie, wspólną politykę zagraniczną oraz współpracę w sprawach wymiaru sprawiedliwości i bezpieczeństwa.
Trzeba jednak rozróżnić moment formalnego powstania UE od początków integracji europejskiej. Wspólne instytucje i porozumienia rozwijały się przez ponad cztery dekady, zanim przyjęły nazwę i kształt znany dzisiaj.
Dlaczego podaje się także lata 1951, 1957 i 1992
Rok 1951 uznaje się za początek powojennej integracji europejskiej. Wtedy sześć państw, czyli Francja, Republika Federalna Niemiec, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg, podpisało traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali. Wspólna kontrola nad surowcami ważnymi dla przemysłu zbrojeniowego miała ograniczyć ryzyko kolejnego konfliktu.
W 1957 roku podpisano traktaty rzymskie. Na ich mocy powstała Europejska Wspólnota Gospodarcza, której celem było stopniowe tworzenie wspólnego rynku. To z niej wyrosła późniejsza współpraca gospodarcza Unii, choć sama EWG nie była jeszcze Unią Europejską.
Rok 1992 również jest często przywoływany, ponieważ 7 lutego 1992 roku podpisano Traktat z Maastricht. Podpisanie dokumentu nie oznaczało jednak natychmiastowego powstania UE. Traktat musiał zostać ratyfikowany przez państwa członkowskie, a jego przepisy zaczęły obowiązywać dopiero 1 listopada 1993 roku.
| Data | Wydarzenie | Znaczenie |
|---|---|---|
| 1951 | Powstanie EWWiS | Początek instytucjonalnej integracji europejskiej |
| 1957 | Traktaty rzymskie | Utworzenie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej |
| 7 lutego 1992 | Podpisanie Traktatu z Maastricht | Ustalenie podstaw prawnych Unii Europejskiej |
| 1 listopada 1993 | Wejście traktatu w życie | Formalne powstanie Unii Europejskiej |
Co zmienił Traktat z Maastricht
Traktat z Maastricht był czymś więcej niż kolejną umową gospodarczą. Wprowadził pojęcie obywatelstwa Unii Europejskiej, dzięki któremu obywatele państw członkowskich zyskali między innymi prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu w innych krajach UE.
Dokument stworzył również podstawy unii gospodarczej i walutowej, która w przyszłości doprowadziła do wprowadzenia euro. Określił też zasady współpracy w dziedzinie polityki zagranicznej, bezpieczeństwa oraz wymiaru sprawiedliwości.
W mojej ocenie najważniejsza zmiana polegała na tym, że państwa zaczęły współpracować nie tylko jako sąsiedzi prowadzący wspólny handel. Powstała konstrukcja polityczna, w której część decyzji podejmowano wspólnie, a obywatele otrzymali prawa wynikające bezpośrednio z przynależności do Unii.
Jakie były przyczyny utworzenia Unii Europejskiej
Najważniejszym powodem była chęć trwałego zabezpieczenia pokoju po doświadczeniach dwóch wojen światowych. Integracja gospodarcza miała sprawić, że państwa europejskie będą od siebie zależne w sposób, który utrudni rozpoczęcie kolejnego konfliktu.
Drugim celem było wzmocnienie europejskich państw wobec Stanów Zjednoczonych, Związku Radzieckiego i rosnącej konkurencji gospodarczej. Wspólny rynek dawał większe możliwości handlu, inwestycji i rozwoju niż działania każdego kraju osobno.
- Pokój - związanie najważniejszych państw wspólnymi instytucjami.
- Rozwój gospodarczy - znoszenie barier w przepływie towarów, usług, osób i kapitału.
- Wspólna pozycja międzynarodowa - zwiększenie znaczenia Europy na świecie.
- Stabilność polityczna - rozwijanie współpracy opartej na wspólnych zasadach.
Nie był to proces szybki ani pozbawiony sporów. Każdy kolejny etap wymagał zgody państw, ratyfikacji traktatów i kompromisów między interesem narodowym a wspólnymi celami. Właśnie dlatego między pierwszymi wspólnotami z lat 50. a formalnym powstaniem UE minęły 42 lata.
Kiedy Polska dołączyła do Unii Europejskiej
Polska stała się członkiem Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Tego dnia do UE przystąpiło łącznie dziesięć państw, głównie z Europy Środkowej i Wschodniej, co było największym rozszerzeniem w historii wspólnoty.
Dla Polski oznaczało to między innymi dostęp do jednolitego rynku, możliwość swobodnego podejmowania pracy w innych państwach członkowskich oraz korzystanie z funduszy europejskich. Członkostwo nie oznaczało jednak automatycznego przyjęcia euro. Polska nadal korzysta ze złotego, a przyjęcie wspólnej waluty wymaga spełnienia określonych warunków gospodarczych i politycznej decyzji państwa.
Często myli się też Unię Europejską ze strefą Schengen. To dwa różne porządki. UE jest wspólnotą polityczną i gospodarczą, natomiast Schengen dotyczy przede wszystkim kontroli granicznych. Nie wszystkie kraje UE należą do strefy Schengen i nie wszystkie państwa Schengen są członkami Unii.
Jedna data czy długi proces
Jeżeli potrzebuję podać jedną datę, wybieram 1993 rok, a dokładniej 1 listopada. To wtedy Unia Europejska powstała formalnie na mocy Traktatu z Maastricht.
Jeżeli jednak pytanie dotyczy początków europejskiej integracji, trzeba cofnąć się do 1951 roku. Najuczciwsze wyjaśnienie wygląda więc tak: korzenie UE sięgają lat 50., Traktat z Maastricht podpisano w 1992 roku, a sama Unia Europejska zaczęła istnieć 1 listopada 1993 roku.
To rozróżnienie pozwala uniknąć najczęstszego błędu, czyli uznania podpisania traktatu za moment jego wejścia w życie. W historii Unii obie daty są ważne, ale odpowiadają na dwa różne pytania.
